الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
23
دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )
پيروان هر مذهب از مذاهب اسلامى فقه خود را در كنار فقه مذاهب ديگر مطالعه كنند . اين آگاهى از يكسو سبب حل بسيارى از پيچيدگى هاى مسائل فقهى مىشود ، چرا كه فقه مقارن كمك شايانى به ريشه يا بى مسائل مختلف فقهى وابهام زدايى مىكند . و از سوى ديگر موجب نزديكى مذاهب اسلامى وعلماى آن به يكديگر وتقريب خواهد شد . و از اينجا ضرورت تدوين " فقه مقارن " به خوبى احساس مىشود . البته در گذشته فقهاى بزرگى كتابهاى متعددى در زمينهء فقه مقارن نوشته اند كه از آن جمله شيخ طوسى صاحب كتاب " خلاف " و محقق حلى نويسندهء كتاب " معتبر " وعلامه حلى نويسندهء كتاب " تذكرة الفقهاء " از علماى شيعه وموسوعة عبدالناصر از مصر كه متأسفانه ناقص است وموسوعة كويتى ، والفقه الاسلامى وادلته از دكتر وهبه زحيلى را از علماى اهل سنت مى توان نام برد ، ولى متأسفانه در بيشتر اين كتاب ها به فقه توجهى نشده است . ولى به يقين ضرورت تدوين كتب فقهى جديدى در زمينهء فقه مقارن با توجه به مسائل روز ، به خصوص به شكل دائرة المعارف ، در عصر ما بسيار روشن تر است ، بلكه لازم است فقهاى مذاهب اسلامى در جلساتى كنار هم بنشينند و به بررسى مسائل مشترك فقهى بپردازند و اين امر گرچه به مقدار محدودى در حال حاضر انجام يافته كه نمونه آن در نشست هاى " مجمع فقه اسلامى " كه در جده مستقر است ، مشاهده مىشود ؛ ولى قطعا كافى نيست . كم توجهى به فقه اهل بيت عليهم السلام : از شگفتى هاى تاريخ اسلام اين است كه على رغم توصيه مؤكدى كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه وآله نسبت به پيروى از اهل بيت عليهم السلام در حديث متفق عليه ثقلين كرد وفرمود : " إني تارك فيكم الثقلين كتاب الله وعترتي ، ما إن تمسكتم بهما لن تضلوا ابدا " 1 وعلى رغم اينكه فرمود : قرآن و اهل بيت عليهم السلام هيچگاه از هم جدا نمى شوند . " وانهما لن يفترقا حتى يردا علي الحوض " 2 .
--> 1 . ر . ك : عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، 34 ؛ ارشاد شيخ مفيد ، ج 1 ، ص 233 ؛ مستدرك حاكم ، ج 3 ، ص 148 ؛ مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 163 . 2 . ر . ك . تحف العقول ، ص 459 ؛ بحار الانوار ، ج 22 ، ص 104 به بعد ؛ مستدرك حاكم ، ج 3 ، ص 148 ؛ مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 163 .